BÀI 12: NHIÊN LIỆU VÀ
AN NINH NĂNG LƯỢNG

1/ Một số nhiên liệu thông dụng:
Kể tên một số nhiên liệu sử dụng trong cuộc sống
mà em biết?

1/ Một số nhiên liệu thông dụng:

Ở một số hộ gia đình chăn nuôi gia súc (lợn, trâu, bò) thường làm một hầm kín để
chứa toàn bộ phân chuồng. Ở đó, phân chuồng bị phân huỷ và sinh ra biogas (khí
sinh học). Biogas được sử dụng để phục vụ quá trình đun nấu. Vậy biogas có phải là
nhiên liệu không? Tại sao?

Biogas là một loại nhiên liệu vì nó được sử dụng để cung cấp năng lượng nhiệt, ánh
sáng phục vụ con người

5

Dựa vào trạng thái
Nhiên liệu

Nhiên liệu khí

Nhiên liệu lỏng

Nhiên liệu rắn

Gas, bioga,
khí than…

Xăng, dầu,
cồn…

Củi, than
đá, nến,
sáp…

1/ Một số nhiên liệu thông dụng:
- Nhiên liệu (chất đốt) khi cháy đều tỏa nhiệt và ánh
sáng.
- Dựa vào trạng thái người ta phân loại nhiên liệu
thành:
+ Nhiên liệu khí đốt (gas, biogas, khí than,…)
+ Nhiên liệu lỏng (xăng, dầu, cồn…)
+ Nhiên liệu rắn (củi, than đá, sáp).

Nhiên liệu hạt nhân

Nhiên liệu hóa
thạch

Dựa vào
nguồn gốc và
mục đích

Nhiên liệu tái tạo

Nhiên liệu không
tái tạo

Nhiên liệu sinh học

Nhiên liệu hạt nhân – cơ chế hoạt động của lò
phản ứng hạt nhân

2/ Tính chất và ứng dụng của một số nhiên liệu
thông dụng:

Nhiên liệu/ Đặc
điểm.

Củi

Than

Xăng

Gas

Trạng thái

 

 

 

 

Khả năng cháy

 

 

 

 

Ứng dụng

 

 

 

 

Bảng 12.1 Một số tính chất và ứng dụng của nhiên liệu thông
dụng

11

Bảng 12.1 Một số tính chất và ứng dụng của nhiên liệu thông dụng
Nhiên liệu/
Đặc điểm.
Trạng thái

Củi

Than

Xăng

Gas

Rắn

Rắn

Lỏng

Khí

Củi khô dễ
Khả năng cháy, nhiều
cháy khói, tương đối
an toàn.

Cháy, tạo khói gây ô
nhiễm môi trường do
phát thải khí carbon
monoxide, carbon
dioxide.

Dễ cháy khi tiếp xúc
Rất dễ cháy,
với không khí, có tính
ngọn lửa không
kích nổ, dễ gây nguy
có khói.
hiểm.

Nhiên liệu đun
Nhiên liệu đun
nấu rẻ tiền, Nhiên liệu cho quá trình Nhiên liệu chạy động
nấu, lò gas, bếp
Ứng dụng thông dụng, tận sản xuất điện, đốt cháy cơ xe máy, máy phát
gas, đèn khí, bật
dụng các loại gỗ trong lò nung.
điện, ô tô, máy bay.
lửa gas,...
phế phẩm.
12

2/ Tính chất và ứng dụng của một số nhiên liệu
thông dụng:
- Tính chất đặc trưng của nhiên liệu là khả năng cháy
và tỏa nhiệt.
- Dựa vào tính chất của nhiên liệu mà người ta sử
dụng chúng vào những mục đích khác nhau.

3/ Cách sử dụng một số nhiên liệu an toàn, hiệu
quả

Tại sao phải sử dụng nhiên liệu an toàn, hiệu quả?

Tránh cháy nổ gây nguy
hiểm đến con người và
tài sản

15

Tại sao phải sử dụng nhiên liệu an toàn, hiệu quả?

Tránh lãng phí, không
gây ô nhiễm môi trường

16

Tại sao phải sử dụng nhiên liệu an toàn, hiệu quả?
Làm cho nhiên liệu cháy
hoàn toàn và tận dụng lượng
nhiệt do quá trình cháy tạo
ra

17

Tại sao phải cung cấp đủ oxygen cho quá trình cháy?
-> Nếu thiếu oxygen, nhiên liệu cháy không hoàn toàn, tạo ra các sản
phẩm phụ không mong muốn;
Nếu dư oxygen, nhiên liệu cháy nhanh hết gây tốn nhiên liệu và lãng phí
oxygen.

Tăng diện tích tiếp xúc của nhiên liệu với oxygen bằng cách nào?
-Với nhiên liệu khí, lỏng: trộn đều nhiên liệu với không khí
-Với nhiên liệu rắn: chẻ nhỏ củi, đập nhỏ than khi đốt cháy

18

3/ Cách sử dụng một số nhiên liệu an toàn, hiệu
quả.
- Sử dụng nhiên liệu an toàn hiệu quả sẽ giúp giảm
thiểu các nguy cơ cháy nổ, tiết kiệm chi phí trong cuộc
sống và sản xuất.

4/ Sử dụng một số nhiên liệu bảo đảm sự phát
triển bền vững-an ninh năng lượng

Biogas

21

Nhiên liệu hóa thạch – nhiên liệu không
tái tạo

22

Nhiên liệu hóa thạch – nhiên liệu không
tái tạo

23

Nhiên liệu sinh học – nhiên liệu tái tạo

24

Tại sao nói nhiên liệu hoá thạch thuộc loại nhiên liệu không tái
tạo?
Nhiên liệu hoá thạch khi đốt cháy tạo ra sản phẩm gì? Tác hại
với môi trường như thế nào?
Để nguồn tài nguyên nhiên liệu không bị cạn kiệt và bảo vệ môi
trường, em đã quan tâm đến nguồn năng lượng thay thế nào?
Nêu ưu điểm của các loại nhiên liệu này.

25

Tại sao nói nhiên liệu hoá thạch thuộc loại nhiên liệu không tái
tạo?
-> Vì nó tạo ra trong thời gian vô cùng lâu, hàng trăm triệu năm,
không bổ sung được.
Nhiên liệu hoá thạch khi đốt cháy tạo ra sản phẩm gì? Tác hại với
môi trường như thế nào?
-> Tất cả những nhiên liệu hoá thạch đều chứa carbon như than đá,
dầu và khí thiên nhiên. Khi được đốt cháy, các nguyên tử carbon
kết hợp với oxygen để tạo ra carbon dioxide - khí gây hiệu ứng nhà
kính, nguyên nhân làm cho nhiệt độ bầu khí quyển Trái Đất ngày
càng tăng lên. Nếu nhiên liệu cháy không hết có thể tạo ra khí
carbon monoxide làm ô nhiễm không khí.

Để nguồn tài nguyên nhiên liệu không bị cạn kiệt và bảo vệ môi
trường, em đã quan tâm đến nguồn năng lượng thay thế nào?
Nêu ưu điểm của các loại nhiên liệu này.
Nhiên liệu

Xăng E5

Biogas

Thành phấn 95 % thể tích xăng khoáng, 5% 60 - 70% khí methane.
cổn sinh học ethanol.
Ưu điểm

-

Giảm thiểu đáng kể các loại
Biogas tiết kiệm chi phí chi
khí thải độc hại so với xăng tiêu cho gia đình, giảm thiểu rác
thông thường.
thải cho môi trường, tránh gây ô
Giảm thiểu phát thải khí nhiễm không khí.
carbon dioxide gây hiệu ứng
nhà kính.

4/ Sử dụng một số nhiên liệu bảo đảm sự phát
triển bền vững-an ninh năng lượng
- An ninh năng lượng là sự đảm bảo đầy đủ năng lượng
dưới nhiều dạng khác nhau, ưu tiên các nguồn năng
lượng sạch và giá thành rẻ.
- Sử dụng các nhiên liệu tái tạo như nhiên liệu sinh học,
nhiên liệu xanh thay thế các nhiên liệu hóa thạch là giải
pháp sử dụng nhiên liệu thân thiện với môi trường có
tính bền vững và đảm bảo an ninh năng lượng.

Câu 1. Thế nào là nhiên liệu?
A. Nhiên liệu là một số chất hoặc hỗn hợp chất được dùng làm
nguyên liệu đầu vào cho các quá trình sản xuất hoặc chế tạo.
B. Nhiên liệu là những chất được oxi hoá để cung cấp năng
lượng cho hoạt động của cơ thể sống.
C. Nhiên liệu là những vật liệu dùng trong quá trình xây dựng.
D. Nhiên liệu là những chất cháy được dùng để cung cấp năng
lượng dạng nhiệt hoặc ánh sáng nhằm phục vụ mục đích sử dụng
của con người.

29

Câu 2. Nhiên liệu nào sau đây không phải nhiên liệu hoá
thạch?
A. Than đá.
B. Dầu mỏ.
C. Khí tự nhiên.
D. Ethanol.

30

Câu 3. Để củi dễ cháy khi đun nấu, người ta không dùng
biện pháp nào sau đây?
A. Phơi củi cho thật khô.
B. Cung cấp đầy đủ oxygen cho quá trình cháy.
C. Xếp củi chồng lên nhau, càng khít nhau càng tốt.
D. Chẻ nhỏ củi.

Câu 4. Để sử dụng nhiên liệu tiết kiệm và hiệu quả cần phải
cung cấp một lượng không khí hoặc oxygen
A. vừa đủ.
B. thiếu.
C. dư.
D. tuỳ ý.

NHIỆM VỤ BÀI 13
? Các nguyên vật liệu thường dùng trong xây dựng.
Tổ 1: Tìm hiểu tính chất và ứng dụng của đá vôi.
Tổ 2: Tìm hiểu tính chất và ứng dụng của quặng.
Tổ 3: Tìm hiểu tính chất và ứng dụng của cát.
Tổ 4: Tìm hiểu tính chất và ứng dụng của nước biển.

33